De spellingregel kennen en hem toepassen zijn twee dingen

Wat er meestal aan de hand is

Vraag haar de regel en ze weet hem. Kijk in haar schrift en hij staat er niet.

Dat is het patroon bij taal, en vooral bij werkwoordspelling. De regel kennen en de regel toepassen zijn twee verschillende dingen, en tussen die twee zit precies waar het misgaat: tijdens het schrijven is haar aandacht bij wat ze wil zeggen, niet bij hoe het gespeld wordt.

Spelling is op deze leeftijd geen kennisprobleem. Het is een controleprobleem.

Nog een keer uitleggen helpt niet

De reflex is de regel opnieuw doornemen. Maar hij zit er al in — hij komt alleen niet boven op het juiste moment. Wat geöefend moet worden is niet de regel, maar het terugkijken ná het schrijven. Dat is een gewoonte, en gewoontes leer je anders aan dan feiten.

Fouten komen in vlagen

In een dictee gaat het goed, in een vrij verhaal niet. Precies omdat de aandacht dan ergens anders zit.

Zelf nakijken wordt overgeslagen

Het werk is af, dus het is klaar. Terugkijken voelt als dubbel werk, terwijl daar de winst zit.

Waar wij naar kijken

Bij taal draait bijna alles op nakijken.

Wij letten op alle zes de gedragingen. Bij taal en spelling springt er één echt uit, met een tweede die eronder ligt.

Eigen werk controleren

Van inleveren zoals het uit de pen kwam, naar teruglezen met één ding tegelijk in gedachten. Alle fouten in één keer zoeken werkt niet; op één regel tegelijk letten wel.
Uit zichzelf beginnen

Van wachten tot jij zegt dat ze moet nakijken, naar het uit zichzelf doen. Zolang jij het controlemoment bent, is er geen eigen controle.

Wat wij doen

De controle aanleren als gewoonte.

Wij oefenen niet de regels opnieuw. Wij oefenen het moment ná het schrijven, want daar valt de winst te halen.

Eén regel per rondje. Eerst alleen op werkwoorden letten, dan pas op de rest. Alles tegelijk is te veel.
Eigen fouten laten vinden. Wij zetten een streep in de kantlijn van de regel waar iets misging, en zij zoekt het zelf.
Hardop de regel toepassen. Kan ze uitleggen wáárom er een d staat, dan zit hij erin. Anders is het gokken geweest.
Fouten sorteren. Werkwoord, weetwoord of hoofdletter? Elk vraagt iets anders van de volgende keer.

Wat je terugziet

Of ze uit zichzelf teruglegt wat ze schreef.

Bij de start leggen we vast hoeveel sturing ze nog nodig heeft om haar werk te controleren. Later in het traject kijken we opnieuw, met dezelfde beschrijvingen.

Kijkt je dochter haar eigen schrijfwerk na zonder dat jij het vraagt?

Nulmeting

Tussenmeting

Levert in zonder te kijken
Kijkt na als jij het vraagt
Kijkt zelf na en vindt eigen fouten
Verklaart de fout en verbetert zichzelf

“Ze pakt nu zelf de pen erbij voor een tweede rondje. De eerste keer vond ze drie eigen werkwoordfouten — die had ze een week eerder gewoon ingeleverd.”

Notitie van de begeleider

Illustratief voorbeeld, geen leerlinggegevens.

De eerste stap

Begin met een nulmeting.

Na drie sessies weet je waar ze staat bij taal — en of je daarna verdergaat is dan pas de vraag.

Een intakegesprek van een half uur, met jou en met je kind apart.
Drie sessies waarin we vastleggen waar je kind staat op de zes gedragingen.
Een afsluitend gesprek waarin we de uitkomst doornemen en samen richting bepalen.

Je merkt meteen hoe de begeleider en de aanpak bevallen. Daarna beslis je of je verdergaat; je zit nergens aan vast.

Andere basisschoolvakken

Ook per niveau

Kies waar je kind zit

Taal zakt weg. Meestal niet omdat de regels te moeilijk zijn.